25 Jarmark Cysterski i Hubertus Ogólnopolski w Pelplinie

Od 18 do 20 września 2026 roku Pelplin ponownie stał się miejscem wyjątkowego spotkania z historią, kulturą i tradycją. Jubileuszowy, 25 Jarmark Cysterski, organizowany w roku 750-lecia przybycia cystersów do Pelplina, po raz pierwszy został połączony z Hubertusem Ogólnopolskim Polskiego Związku Łowieckiego. W ciągu trzech dni dawne opactwo cysterskie, ulice miasta, katedra i barokowe ogrody wypełniły się muzyką, historią, rzemiosłem, pokazami, wystawami i spotkaniami z tradycją. 

Piątek – muzyka dawna, rozmowa o naturze i nocne zwiedzanie katedry

Tegoroczne wydarzenie rozpoczęło się już w piątek, 18 września. Pierwszy dzień miał nieco inny charakter niż kolejne dwa – był wprowadzeniem w tematykę całego weekendu i połączył refleksję nad dziedzictwem przyrodniczym z muzyką dawną oraz dziedzictwem pelplińskiej katedry.

W Bibliotece Diecezjalnej odbyło się sympozjum „Postulaty w zarządzaniu zasobami przyrodniczymi”, organizowane przez Polski Związek Łowiecki oraz Krajowe Forum Zrównoważonego Rozwoju Zasobów Naturalnych. W dyskusji poruszano kwestie związane ze zrównoważonym gospodarowaniem zasobami naturalnymi, gospodarką wodną, rolnictwem, lasami, rybactwem, pszczelarstwem oraz rolą współczesnego myśliwego. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele środowisk naukowych i branżowych. 

Po południu centrum wydarzeń przeniosło się do bazyliki katedralnej. O godz. 16.30 rozpoczęły się przesłuchania konkursowe pierwszej grupy uczestników I Festiwalu Muzyki Dawnej w Pelplinie.

O godz. 18.00 odbył się koncert wokalno-instrumentalny „A due voci – muzyka z Tabulatur Pelplińskich”, przygotowany w ramach cyklu „Musica Duorum Ordinum”. W programie znalazła się muzyka związana z wyjątkowym dziedzictwem muzycznym Pelplina. 

Piątkowy wieczór zakończyło nocne zwiedzanie katedry, które pozwoliło spojrzeć na zabytkową świątynię i jej dziedzictwo w zupełnie innej atmosferze.

Sobota – święto Hubertusa i początek Jarmarku

Sobotni dzień był kulminacją wydarzeń związanych z Hubertusem Ogólnopolskim PZŁ 2026. Od rana Pelplin zaczął żyć wydarzeniami sportowymi, muzycznymi i historycznymi. O godz. 10.00 przed katedrą rozpoczął się Bieg Cysterski dzieci i młodzieży, a godzinę później wystartował bieg główny na dystansie 5 kilometrów. Na scenie odbyło się następnie wręczenie nagród uczestnikom biegu. 

Równolegle rozpoczęły się uroczystości związane z Hubertusem. Na Targowisku Miejskim odbyła się zbiórka pocztów sztandarowych, a następnie, o godz. 12.15, wyruszył uroczysty przemarsz ulicami Pelplina do bazyliki katedralnej. Przemarsz prowadziła Reprezentacyjna Orkiestra Lasów Państwowych z Technikum Leśnego w Tucholi. W przemarszu uczestniczyło ponad 100 pocztów sztandarowych z kół PZŁ z całej Polski.

O godz. 13.00 w Bazylice Katedralnej rozpoczęła się uroczysta Msza Hubertowska, będąca duchowym centrum sobotnich obchodów. Eucharystii przewodniczył abp Janusz Urbańczyk, Nuncjusz Apostolski, a wraz z nim Mszę koncelebrowali ks. Sylwester Dziedzic, Kapelan Krajowy Polskiego Związku Łowieckiego, oraz kapelani okręgowi PZŁ. W uroczystości uczestniczyły liczne poczty sztandarowe myśliwych i leśników z całej Polski.

Szczególnym znakiem tej liturgii była obecność relikwii św. Huberta. Przed ołtarzem bazyliki wystawiono pięć relikwii patrona myśliwych, natomiast kolejne dwie zostały przekazane Kapelanowi Krajowemu PZŁ ks. Sylwestrowi Dziedzicowi oraz kapelanowi okręgu suwalskiego ks. Jaremie Sykulskiemu.

W centrum homilii abp. Janusza Urbańczyka znalazła się kwestia odpowiedzialności człowieka za stworzenie. W kontekście Mszy Hubertowskiej nadawało to uroczystości szerszy wymiar – odnoszący się nie tylko do tradycji łowieckiej, ale również do relacji człowieka ze światem przyrody i odpowiedzialności za powierzony mu świat.

Uroczyste otwarcie

O godz. 14.15 rozpoczęła się oficjalna część wydarzenia – uroczyste otwarcie Hubertusa Ogólnopolskiego PZŁ 2026 oraz 25 Jarmarku Cysterskiego.

Był to moment symbolicznego połączenia dwóch tradycji obecnych podczas tegorocznego wydarzenia: dziedzictwa cysterskiego Pelplina oraz tradycji łowieckiej i leśnej. Organizatorzy podkreślali znaczenie historii, kultury, przyrody i lokalnej tożsamości. 

W części oficjalnej głos zabrali najważniejsi przedstawiciele Polskiego Związku Łowieckiego. Marcin Możdżonek, Prezes Naczelnej Rady Łowieckiej, mówił o znaczeniu zaangażowania środowiska łowieckiego w budowanie dobrego wizerunku łowiectwa poprzez działalność społeczną, edukacyjną i pracę na rzecz środowiska. Podziękował również osobom, które na co dzień angażują się w działania na rzecz polskiego łowiectwa. Eugeniusz Grzeszczak, Łowczy Krajowy i Przewodniczący Zarządu Głównego PZŁ, w swoim wystąpieniu mówił o korzeniach polskiego łowiectwa, jego współczesnej roli oraz kierunkach rozwoju nowoczesnego, profesjonalnego i otwartego na społeczeństwo łowiectwa, pozostającego jednocześnie wiernym swojej tradycji. W kontekście dyskusji dotyczącej zmian w Prawie łowieckim podkreślał potrzebę merytorycznej debaty, rozsądku i współpracy.

Podczas uroczystości odczytano również list Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego skierowany do uczestników Hubertusa. W przesłaniu zwrócono uwagę m.in. na znaczenie wiedzy o polskiej przyrodzie, jej ochronie i odpowiedzialnym korzystaniu z zasobów naturalnych, a także na kwestie związane ze zdrową żywnością, ekologicznym rolnictwem i bezpieczeństwem żywnościowym.

Wśród zaproszonych gości obecni byli przedstawiciele władz państwowych, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Lasów Państwowych. W uroczystości uczestniczyli m.in. Jakub Stefaniak, zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Adam Gawrylik, członek Zarządu Województwa Pomorskiego, a także lokalne władze samorządowe - Starosta Powiatu Tczewskiego i Burmistrz Miasta i Gminy Pelplin.

Po części oficjalnej rozpoczął się bogaty program artystyczny. Pierwszym dużym punktem był galowy koncert Reprezentacyjnego Zespołu Muzyki Myśliwskiej PZŁ „Polska muzyka dworem, lasem, łowiectwem inspirowana”. Następnie publiczność mogła zobaczyć pokaz kulinarny w formule live cooking oraz koncert w ramach I Festiwalu Muzyki Dawnej w Pelplinie. Nie zabrakło również charakterystycznych dla Hubertusa pokazów i prezentacji. Sokolnicy opowiadali o swojej pracy i zaprezentowali ptaki łowcze. Publiczność mogła zobaczyć tradycyjne techniki wabienia zwierzyny i ptactwa łownego, a także prezentację ras psów myśliwskich. Program uzupełnił koncert Zespołu Sygnalistów Myśliwskich.

Miasteczko Świętego Huberta

Przez cały dzień działała również Strefa Hubertusa w Barokowym Zespole Parkowym. W Ogrodach Biskupich powstało swoiste „Miasteczko Świętego Huberta”, gdzie można było spotkać przedstawicieli kół łowieckich Pomorza, zobaczyć wystawy trofeów i psów myśliwskich, posłuchać sygnalistów i wabiarzy, a także skorzystać z degustacji potraw z dziczyzny i produktów regionalnych. 

Wydarzenie miało również silny wymiar edukacyjny. Stoisko Polskiego Związku Łowieckiego przygotowało warsztaty przyrodnicze dla dzieci i konkursy z nagrodami. 

Cysterskie dziedzictwo

Równolegle w przestrzeni dawnego opactwa funkcjonował tradycyjny Jarmark Cysterski. Odwiedzający mogli korzystać ze stref edukacyjnych i warsztatowych. Przygotowano m.in. skryptorium cysterskie, warsztaty garncarskie, średniowieczną kuźnię, strzelanie z łuku oraz dawne gry i zabawy. 

Jednym z ważnych wydarzeń tegorocznego Jarmarku było otwarcie plenerowej wystawy edukacyjnej „Śladami cystersów – życie, praca i duchowość”. Ekspozycja składa się z siedmiu bloków tematycznych i 42 tablic poświęconych m.in. historii i duchowości cystersów, codziennemu życiu i pracy zakonników, architekturze, sztuce, rolnictwu, kuchni klasztornej oraz muzyce. Wystawa została przygotowana w Alei Cystersów i jest dostępna bezpłatnie dla mieszkańców oraz turystów.

Dziedzictwo Pelplina było podczas Jarmarku prezentowane także za pomocą filmu. Na telebimie pokazywano filmy poświęcone historii i kulturze miasta, przygotowane w ramach tego samego projektu. Cztery filmy promocyjne uzupełniały wystawę oraz wydarzenia historyczne, tworząc współczesną opowieść o dziedzictwie dawnego opactwa.

Wystawa i filmy powstały w ramach zadania „Dziedzictwo cysterskie Pelplina – edukacja i promocja kultury poprzez film, wystawę i rekonstrukcję historyczną”, współfinansowanego przez Samorząd Województwa Pomorskiego.

Nie zabrakło również wystaw, zwiedzania katedry, Muzeum Biblii Gutenberga i Sztuki Sakralnej oraz prezentacji związanych z historią cystersów.

W Domu Bramnym otwarto wystawę „Święty Hubert w Diecezji Pelplińskiej”, przygotowaną przez Klub Kolekcjonera i Kultury Łowieckiej PZŁ. Na ekspozycji znalazły się m.in. wydawnictwa, płyty z muzyką łowiecką, trofea, rzeźby, przedmioty wykonane z poroża oraz instrumenty związane z sygnalistyką myśliwską. 

Po południu w katedrze odbył się Koncert Galowy I Festiwalu Muzyki Dawnej w Pelplinie, natomiast na scenie głównej publiczność mogła uczestniczyć w koncercie zespołu Golden Life. 

Tym samym sobota połączyła w jednym miejscu wiele różnych światów: historię, muzykę dawną, kulturę łowiecką, przyrodę, sport, tradycyjne rzemiosło i współczesną muzykę.

Niedziela – średniowieczny Pelplin powraca na ulice miasta

Niedziela należała przede wszystkim do tradycji cysterskiej i historii Pelplina. Dzień rozpoczęła Msza Święta w katedrze o godz. 10.00. Następnie odbył się koncert laureatów I Festiwalu Muzyki Dawnej w Pelplinie połączony z wręczeniem nagród. Na placu przed sceną rozpoczął się również Turniej Rycerski o Miecz Starosty Tczewskiego. 

Najbardziej widowiskowym momentem niedzieli była parada historyczna ulicami Pelplina, która rozpoczęła się o godz. 13.00. Przez ulice miasta przeszli rycerze, dwórki, rzemieślnicy, postacie historyczne, dzieci, młodzież oraz mieszkańcy i uczestnicy Jarmarku. Barwnemu przemarszowi towarzyszyła muzyka, tworząc obraz Pelplina nawiązującego do swojej średniowiecznej przeszłości. 

Kulminacyjnym punktem historycznej części niedzieli była inscenizacja przybycia cystersów do Pelplina. Wydarzenie miało szczególne znaczenie w roku, w którym przypada 750. rocznica przybycia cystersów do Pelplina w 1276 roku. Inscenizacja pozwoliła uczestnikom Jarmarku przenieść się symbolicznie do początków historii pelplińskiego opactwa. 

W niedzielę odbyło się również odsłonięcie figurki cystersa, symbolicznie dopełniające opowieść o obecności zakonu w historii i przestrzeni współczesnego Pelplina.

Po inscenizacji rozpoczął się popołudniowy program na scenie. Widzowie mogli zobaczyć spektakl „Cystersi”, pokaz sokolniczy, tańce średniowieczne, pokaz kynologiczny oraz historyczną „wizytację Jana III Sobieskiego”. Odbył się również turniej rycerski o Miecz Burmistrza Pelplina, „Turniej Dam”, prezentacje sygnałów i muzyki myśliwskiej oraz igrce dla dzieci.  Około godz. 18.00 Jarmark Cysterski został oficjalnie zakończony.

Tradycja, która łączy

Tegoroczny Jarmark Cysterski miał szczególny charakter. Jubileuszowa, 25. edycja wydarzenia przypadła w roku 750-lecia przybycia cystersów do Pelplina, a połączenie Jarmarku z Hubertusem Ogólnopolskim pozwoliło zestawić dwa ważne obszary dziedzictwa: tradycję cysterską oraz kulturę i tradycję łowiecką. 

Przez trzy dni Pelplin był miejscem spotkania różnych pokoleń i różnych form aktywności. Była historia i muzyka dawna, rzemiosła i współczesna muzyka, sport i rekonstrukcja historyczna, kultura łowiecka i edukacja przyrodnicza.

Ważną częścią wydarzenia była również przestrzeń wystawiennicza i handlowa. Na terenie Jarmarku znalazło się około 300 stoisk z rękodziełem, ceramiką, biżuterią, wyrobami skórzanymi, produktami regionalnymi i pamiątkami, a także rozbudowana oferta gastronomiczna. Dzięki temu Jarmark nie był jedynie wydarzeniem oglądanym ze sceny. Był przestrzenią aktywnego uczestnictwa – spotkań, rozmów, warsztatów, degustacji, zwiedzania i wspólnego przeżywania historii.

25. Jarmark Cysterski i Hubertus Ogólnopolski PZŁ 2026 pozostawiły po sobie obraz Pelplina jako miejsca, w którym historia nie jest tylko zapisaną kartą przeszłości, ale staje się doświadczeniem dostępnym dla mieszkańców, rodzin, turystów i wszystkich, którzy w tych dniach odwiedzili dawne cysterskie opactwo.

Foto. Urząd Miasta i Gminy Pelplin 

Patronaty Honorowe

Biskup Diecezji Pelplińskiej ks. dr Ryszard Kasyna, 
Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk, 
Wojewoda Pomorski Beata Rutkiewicz, 
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska, 
Starosta Tczewski Mirosław Augustyn, 
Burmistrz Miasta i Gminy Pelplin Mirosław Chyła
Patronaty nad Hubertusem Ogólnopolskim objęli jeszcze:

·      Dyrektor Generalny Lasów Państwowych Adam Wasiak

·      Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz

·      Minister Rolnictwa i Rozwoju Stefan Krajewski

 

Jarmark współfinansowany jest przez Województwo Pomorskie

Jarmark współfinansowany jest przez Powiat Tczewski

Sponsorem Jarmarku jest  Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTREM S.A. 

Partnerem CSR jest Energa – Grupa ORLEN

Strefa zabaw dla dzieci - Teatr Kataryna (namiot przy ul. Kanonickiej) finansowany został przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku